Küresel İklim ve Enerji Belediye Başkanları Sözleşmesi’nin (Global Covenant of Mayors for Climate & Energy, GCoM) Antalya’daki COP31’de 11 Kasım 2026’da açıklanan 2026 Etki Raporu, şehirlerin ve yerel yönetimlerin iklim hedeflerinde ulusal hükümetlerin önünde ilerlediğini ortaya koydu. Rapora göre son on yılda belirlenen yeni kent iklim hedeflerinin yüzde 95’i, ilgili ülkenin o dönemdeki ulusal hedefinden daha iddialı.
GCoM’un 10. yılına denk gelen raporda, ittifakı imzalayan yerel yönetimlerin yüzde 58’inin (8 bini aşkın yerel yönetim) emisyon azaltımında kendi ulusal hükümetlerinden daha yüksek hedefler koyduğu belirtiliyor. İmzacıların yüzde 28’i ise hedeflerine ulusal hükümetlerinden daha erken ulaşmayı amaçlıyor.
On yılda iki kat büyüme
2016’dan bu yana iki katına çıkan ittifak, bugün 14 binden fazla şehir ve yerel yönetimi bir araya getiriyor ve dünya nüfusunun yaklaşık yedide birini temsil ediyor. Raporda imzacıların 2050’ye kadar yıllık sera gazı emisyonlarını 4,8 gigaton CO₂ eşdeğeri azaltma potansiyeline sahip olduğu hesaplanıyor. Yaklaşık 7 bin 500 imzacının iklim eylem planı bulunuyor; bildirilen emisyon azaltım eylemlerinin sayısı 220 bini aşmış durumda.
Rapor, taahhütlerin uygulamaya dönüştüğüne de işaret ediyor: Net sıfır hedefi ve buna eşlik eden uygulama yol haritası bulunan imzacı sayısı 2025’teki 211’den 2026’da 580’e yükseldi. 3 bin 78 şehir, yaklaşık 735 milyon kişiyi kapsayan iklim riski değerlendirmelerini tamamladı.
Raporda örnek olarak gösterilen uygulamalar arasında, 2030’a kadar iklim nötrlüğü hedefleyen İspanya’nın Viladecans kentinde enerji verimliliği ve sürdürülebilir konut yenilemesi için kurulan kamu-özel sektör-vatandaş ortaklığı, Meksika’nın San Luis Potosí kentinde afet önleme ve kent planlaması için kullanılan gerçek zamanlı dijital risk atlası ve Kenya’nın Kisumu ilinde 2050’ye kadar yüzde 100 yenilenebilir enerji için hazırlanan yol haritası yer alıyor.
GCoM Küresel Elçisi Anne Hidalgo, son on yılda şehirlerin ve yerel yönetimlerin öncülük ettiği her alanda dünyanın onları yakalamaya çalıştığını belirtti. Hidalgo, raporun şehirlerin hedeflerinin düşmediğini, aksine ulusal taahhütlerin yükseldiğini gösterdiğini ve yerel yönetimlerin iklim ve enerji eyleminde temposunu belirleyen aktörler olmayı sürdürdüğünü söyledi.
Uyum finansmanında büyük açık
Rapor, artan hedeflere karşın finansmanın, özellikle kırılgan bölgelerde uygulamanın önündeki en büyük engel olmayı sürdürdüğünü vurguluyor. Cities Climate Finance Leadership Alliance tarafından izlenen yıllık 831 milyar dolarlık kentsel iklim finansmanının ancak yüzde 1’i iklim uyumuna yöneliyor. Gelişmekte olan piyasalardaki şehirlere yılda yaklaşık 6 milyar dolar ulaşırken, bu şehirlerin 2030’a kadar yıllık ihtiyacı 147 milyar dolar olarak tahmin ediliyor.
GCoM, City Climate Finance Gap Fund ile yürüttüğü iş birliği kapsamında 63 ülkede 452 şehirle çalıştı, 347 iklim projesi fikrini destekledi ve 1.100’ü aşkın katılımcıya kapasite geliştirme eğitimi sağladı. Orta Bosna’da bu iş birliğiyle verilen erken aşama teknik destek, 50 kamu binasında enerji verimliliği iyileştirmeleri için Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası’ndan (EBRD) 12 milyon avro finansman sağlanmasına katkıda bulundu.
Hedeflerden uygulamaya
İkinci on yılına giren GCoM’da Küresel Güney’in ağırlığı artıyor: İmzacıların temsil ettiği nüfusun yüzde 61’i bu bölgede yaşıyor. Küçük belediyeler ise üyelerin yüzde 83’ünü oluşturuyor. Raporda atıf yapılan BM-Habitat verilerine göre ulusal iklim taahhütlerinin yüzde 81’i artık güçlü kentsel içerik barındırıyor; önceki turda bu oran yüzde 49’tü.
GCoM önümüzdeki dönemde iklim finansmanı, veri, inovasyon ve ortaklıklar aracılığıyla uygulamanın hızlandırılmasına odaklanacak. İttifak ve ortakları COP31’de ayrıca Nairobi’de düzenlenen 2026 Innovate4Cities Konferansı’nın çıktılarına dayanan üç yeni yayın tanıttı: Innovate4Cities Sonuç Raporu, Gençlik Ekibi Değerlendirmeleri Raporu ve 2026–2028 Küresel Araştırma ve Eylem Gündemi öncelikleri. Yayınlar, kentsel iklim finansmanına erişimi kolaylaştıracak yolları ele alıyor ve hazırlanmakta olan IPCC Şehirler Özel Raporu’na veri sağlamayı hedefliyor.
Kaynaklar
- Global Covenant of Mayors for Climate & Energy (GCoM) basın bülteni, “95% of new city climate targets set in the last decade found to exceed prevailing national ambition, new GCoM report finds”, Antalya, 11 Kasım 2026
- GCoM 2026 Etki Raporu: globalcovenantofmayors.org/impact2026
Görsel: Global Covenant of Mayors for Climate & Energy (GCoM)
Yazar
