İçindekiler
Türkiye Beyaz Eşya Sanayicileri Derneği (TÜRKBESD), 40. kuruluş yıl dönümünde Türkiye Beyaz Eşya Sektörü 40. Yıl Etki Analizi Raporu’nu açıkladı. Rapora göre 1986’da 1,2 milyon adet olan yıllık üretim bugün 29,1 milyon adede ulaştı; 2000–2025 döneminde sektörün toplam GSYH etkisi 441,8 milyar dolar, net dış ticaret fazlası 63 milyar dolar oldu. TÜRKBESD Yönetim Kurulu Başkanı Alper Şengül, son 25 yılda üretilen her dört üründen üçünün ihraç edildiğini vurguladı.
TÜRKBESD’in kuruluşundan bugüne uzanan 1986–2025 dönemini tarihsel bir perspektifle ele alan rapor, ekonomik etki analizlerinde karşılaştırılabilir veri setleri temelinde 2000–2025 dönemini kapsıyor. Çalışma üretim ve ihracat, istihdam, yatırım, dış ticaret, küresel rekabetçilik ve enerji verimliliği başlıklarını bir arada inceliyor.
“Ürettiğimiz her dört üründen üçünü yurt dışına gönderdik”
Alper Şengül, beyaz eşya üretiminin yaklaşık 24 katına çıktığını, 2021’de 34,1 milyon adetle tarihi zirvenin görüldüğünü hatırlattı. 1996’da Gümrük Birliği’ne geçişin önemli bir dönüm noktası olduğunu belirten Şengül, Türkiye’nin 2003’ten bu yana dünyanın en büyük 10 beyaz eşya ihracatçısı arasında yer aldığını söyledi. Küresel beyaz eşya üretiminin yaklaşık yüzde 7’sini gerçekleştiren Türkiye, Avrupa’nın en büyük, dünyanın ise en büyük ikinci beyaz eşya üretim merkezi konumunda bulunuyor.
Şengül şöyle konuştu: “Beyaz eşya sanayisi, kırk yılda Türkiye’nin üretim ve ihracat kapasitesini büyütürken çok geniş bir değer zincirinin gelişmesini de sağladı. Son 25 yılda 543 milyon adet üretim gerçekleştirdik ve bunun 395 milyon adedini ihraç ettik. Başka bir ifadeyle ürettiğimiz her dört üründen üçünü yurt dışına gönderdik. Bu dönemde elde edilen 63 milyar dolarlık net dış ticaret fazlası, sektörümüzün Türkiye ekonomisine döviz kazandıran stratejik rolünü açıkça ortaya koyuyor.”
Her 1 birim üretim, ekonomide 4,4 birim değer
Rapora göre 2000–2025 döneminde beyaz eşya sektöründe yaratılan her 1 birimlik üretim, bağlantılı sektörlerle birlikte ekonomi genelinde 4,4 birimlik değere karşılık geliyor. Yaratılan toplam değerin yüzde 71’i beyaz eşya üreticileri dışındaki tedarikçilerde ve bağlantılı sektörlerde oluşuyor. Sektörde imalat ve ticarette doğrudan 141 bin kişi çalışırken, tedarik zinciri ve hizmetlerle birlikte bağlantılı istihdam 633 bine ulaşıyor. Son 25 yılda sektörün toplam yatırım etkisi 156 milyar dolar oldu; bunun 115,6 milyar doları sektöre parça, malzeme, teknoloji ve hizmet sağlayan alanlarda gerçekleşti.
Patent ve faydalı model faaliyetlerinde yerli kaynaklı payın yüzde 15’ten yüzde 61’e yükseldiği, Ar-Ge merkezi sayısının 13’ten 23’e çıktığı belirtilen raporda, sektörün tetiklediği imalat yatırımlarının yüzde 96’sının orta-yüksek ve yüksek teknoloji alanlarında gerçekleştiği bilgisi yer alıyor.
Şengül, “Beyaz eşya sektörünün yarattığı değer, kendi fabrikalarımızın sınırlarını aşarak tedarikçilerimize, bağlantılı sanayi kollarına, istihdama ve kamu gelirlerine uzanıyor. Bu katkının gelecek yıllarda da sürdürülebilmesi, üretim gücümüzü ve ihracatta kazandığımız rekabetçi konumu korumamızla doğrudan bağlantılı” dedi.
Yavuz ve Özkadı: Rekabet ve enerji verimliliği
TÜRKBESD Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Mehmet Yavuz, Türkiye’nin 2025’te dünya beyaz eşya ihracatında 6. sırada yer aldığını, Açıklanmış Karşılaştırmalı Üstünlük (RCA) değerinin 4,3 olduğunu belirterek, “Bu oranla Çin, Almanya, İtalya, Meksika ve Güney Kore’nin önündeyiz” dedi. Yavuz, Avrupa pazarında maliyet rekabetçiliğinin belirleyici hale geldiğine dikkat çekerek üretim ve ihracat gücünü destekleyecek tedbirlerin hızla devreye alınmasının önem taşıdığını vurguladı.
Rapora göre son 25 yılda enerji verimli ürünler sayesinde 24,2 TWh elektrik tasarrufu sağlandı ve yaklaşık 11,3 milyon ton sera gazı emisyonunun önüne geçildi. TÜRKBESD Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Fatih Özkadı, “Enerji verimliliği, daha az kaynak tüketirken daha yüksek yaşam kalitesi sunabilmenin temel unsurlarından biri” dedi.
Dört temel öncelik
TÜRKBESD rapor kapsamında dört öncelik belirledi: çelik başta olmak üzere kritik ham maddelere rekabetçi maliyetle erişim ve GEKAP gibi maliyet unsurlarının yeniden değerlendirilmesi; Gümrük Birliği’nin güncellenmesi ve Avrupa’nın Made in Europe yaklaşımının Türkiye’yi kapsaması; 2030 Sanayi ve Teknoloji Stratejisi çerçevesinde teknolojiye ve insana yatırım; eski beyaz eşyaların enerji verimli ürünlerle değiştirilmesini teşvik edecek düzenlemelerle yeşil dönüşümün hızlandırılması ve iç pazarın güçlendirilmesi.
Kaynaklar
- TÜRKBESD, “TÜRKBESD, 40. yılında Türkiye beyaz eşya sektörünün ekonomiye katkısını ortaya koyan etki analizini paylaştı” basın bülteni, 6 Kasım 2026
- TÜRKBESD, Türkiye Beyaz Eşya Sektörü 40. Yıl Etki Analizi Raporu
Yazar
