İçindekiler
Yönetim danışmanlığı şirketi Bain & Company’nin COP31 öncesinde hazırladığı rapora göre Türkiye’nin 2053 net sıfır hedefine ulaşabilmesi için 500 milyar doların üzerinde yatırım gerekiyor. Rapor, yenilenebilir kapasitede kaydedilen hızlı artışın ardından asıl zorluğun sanayi, ulaşım ve binalarda enerji talebinin dönüştürülmesine kaydığını vurguluyor.
“Türkiye’nin Net-Sıfır Dönüşümü: Kapasite Artışı, Sektörel Dönüşüm Hızının Önüne Geçti” başlıklı rapor, Bain & Company İstanbul ofisinden Yönetici Ortağı Onur Candar, Finansal Hizmetler Ortağı Onur Kayahan ve Yardımcı Ortak Yiğit Kılınç tarafından hazırlandı. Rapora göre Türkiye son on yılda yenilenebilir kapasitesini hızla artırarak kurulu güç içinde yaklaşık yüzde 62’lik bir paya ulaştı.
Fosil üretim mutlak olarak değişmedi
Raporda, rüzgâr ve güneşteki büyümenin son on yılda doğal gazdan elektrik üretimini yaklaşık 28 TWh azalttığı, ancak artan talebi karşılamak için kömürden üretimin yaklaşık 32 TWh yükseldiği belirtiliyor. Bu nedenle fosil yakıtların üretimdeki payı düşse de mutlak üretim düzeyi büyük ölçüde aynı kaldı. Rapor, temiz enerji yatırımlarının tek başına yeterli olmadığını, talebin de dönüştürülmesi gerektiğini savunuyor.
Enerji bağımlılığı da raporun öne çıkardığı başlıklar arasında. Türkiye 2025’te enerji ihtiyacının yaklaşık yüzde 69’unu net ithalatla karşıladı ve yaklaşık 47 milyar dolarlık net enerji ticaret açığı verdi. Onur Candar, temiz enerjinin büyük ölçekte devreye alınabildiğinin kanıtlandığını, sıradaki adımın fabrikaların, binaların ve araçların bu enerjiye geçişinin finanse edilebilir kılınması olduğunu söyledi. Candar’a göre ithal yakıtın yerli üretim ya da verimlilikle ikamesi, ülkenin dış dengesini kalıcı olarak güçlendirecek.
Sanayi, binalar ve ulaşım dönüşümün merkezinde
Türkiye’nin toplam enerji tüketiminin yaklaşık yüzde 80’i sanayi, ulaşım ve konutlardan kaynaklanıyor. Nihai enerji tüketiminin yüzde 30’unu oluşturan sanayide 2053 hedefleri için 70-80 milyar dolarlık yatırım gerektiği tahmin ediliyor; kömür ve doğal gaz, sanayideki enerji kullanımının yaklaşık yarısını oluşturmaya devam ediyor. Rapor, AB’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması’nı (SKDM/CBAM) bir uyum yükümlülüğünden çok, ihracatın yaklaşık yüzde 43’ünün yöneldiği AB pazarında bir rekabetçilik meselesi olarak değerlendiriyor.
Binalar için 80-200 milyar dolar yatırım ihtiyacı öngörülüyor; bunun yaklaşık 120 milyar dolarlık kısmının mevcut yapı stoğunun iyileştirilmesine gitmesi bekleniyor. Konutlarda enerji tüketiminin yaklaşık yüzde 54’ü doğal gazdan karşılanıyor. Rapor, kentsel dönüşümün bir fırsat sunduğunu, ancak yenilenen binalarda doğal gaz sistemlerinin tercih edilmeye devam etmesinin dönüşümü yavaşlatabileceğini not ediyor.
Karayolu taşımacılığında 2053’e kadar 35-50 milyar dolarlık yatırım gerekiyor. Tam elektrikli otomobiller 2026’nın ilk yarısında yeni tescillerin yüzde 17,8’ine ulaşsa da toplam araç parkındaki payları yüzde 2,5 düzeyinde kalıyor.
Şebeke ve depolama darboğazı
Raporda şebeke bağlantıları ve enerji depolama, yenilenebilir enerjinin sisteme entegrasyonunda temel darboğazlar olarak gösteriliyor. Rüzgâr ve güneş projeleri için yaklaşık 33 GW batarya kapasitesi tahsis edilmiş olmasına karşın 2025 itibarıyla kurulu batarya kapasitesinin yalnızca yaklaşık 50 MW olduğu tahmin ediliyor. 2025’te devreye alınan 6,8 GW rüzgâr ve güneş kapasitesinin de 2035 hedefleri için gereken yıllık 8-9 GW’ın altında kaldığı belirtiliyor.
Belirleyici unsur finansman
Toplam yatırım ihtiyacının 210-270 milyar dolarlık bölümü enerji sektörüne ait ve rapora göre bu alan en kolay finanse edilebilen kalem. Binalar, sanayi, karayolu taşımacılığı ve tarım (25-40 milyar dolar) ise geri dönüş sürelerinin yerel kredi vadelerinden uzun olması ve ekipmanların büyük bölümünün dövizle fiyatlanması nedeniyle çok daha zor alanlar. Rapor, dönüşümün hızını karbon fiyatlaması ve vergi politikalarının, elektriğin ikame ettiği yakıta göre maliyet avantajının ve finanse edilebilirliğin belirleyeceğini belirtiyor.
Onur Kayahan, finanse edilmesi en güç alanların enerji üretimi dışında kaldığını hatırlatarak, kredinin sınırlı olduğu bu dönemde sürdürülebilir finansman yetkinliği geliştiren bankaların, koşullar iyileştiğinde oluşacak yatırım havuzunda öne çıkacağını değerlendirdi.
Kaynaklar
- Bain & Company basın bülteni, “Türkiye’nin 2053 net sıfır hedefine ulaşması için 500 milyar dolar üzerinde yatırım gerekiyor”, İstanbul, 5 Kasım 2026 (Mena İletişim aracılığıyla)
- Rapor: bain.com
Görsel: Bain & Company
















