Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Başkanı Mustafa Gültepe, PwC Türkiye iş birliğiyle hazırlanan “İhracatta Rekabetçiliğin Geliştirilmesi” raporunu 22 Ekim’de açıkladı. Dokuz imalat sektörünü inceleyen rapor, maliyet baskısının pazar kayıplarını artırdığını gösteriyor ve rekabet gücünü yeniden kazanmak için 189 politika adımı öneriyor.
Raporda otomotiv, kimya, makine, elektrik elektronik, tekstil, hazır giyim, çelik, demir dışı metaller ve mobilya sektörleri ele alındı. Gültepe’nin aktardığına göre bu dokuz sektör 2025’te 166 milyar dolarla Türkiye’nin toplam ihracatının yaklaşık yüzde 70’ini gerçekleştirdi.
Mustafa Gültepe: “Üretim kapasitemizi küresel rekabet gücüne dönüştüremiyoruz”
Çalışmanın sahada hazırlandığını belirten Gültepe, 200’den fazla ürün grubunun değerlendirildiğini, her sektörle ayrı çalıştaylar yapıldığını ve 20’den fazla rakip ülkenin verileriyle karşılaştırma yapıldığını söyledi. Gültepe, üretim kapasitesi, ihracat tecrübesi, Avrupa ve Orta Doğu’ya yakınlık ile esnek üretim ve hızlı teslimatın Türkiye’nin avantajları olduğunu hatırlattı; ancak “bu avantajlarımıza rağmen üretim kapasitemizi küresel rekabet gücüne dönüştüremiyoruz” dedi ve sorunun temelinde maliyetlerin bulunduğunu vurguladı.
Maliyetler rakiplerden hızlı yükseldi
Gültepe, 2019-2025 döneminde Türkiye’de yıllık ortalama enflasyonun yüzde 38 civarında olduğunu, karşılaştırılan rakip ülkelerin hiçbirinde ortalama enflasyonun yüzde 8’i aşmadığını belirtti. TİM Başkanı’nın verdiği bilgiye göre 2019’dan bu yana asgari ücret yüzde 1290, ham madde ve ara malı fiyatları yüzde 1250, enerji fiyatları yüzde 1490 arttı; dolar kurundaki artış ise yüzde 860’ta kaldı. Bu nedenle dolar bazında enerji fiyatları yüzde 74, asgari ücret yüzde 51, genel maliyetler yüzde 55 yükseldi.
Gültepe, dolar bazında bir makine ürününün üretim maliyetinin 2022’ye göre yüzde 60, hazır giyimde yüzde 58, mobilyada yüzde 55 arttığını aktardı. “Rakip ülkelerde daha istikrarlı seyreden maliyet yapısı Türkiye’de bozuldu” diyen Gültepe, fiyatlama kabiliyetinin zayıflamasıyla Türkiye’nin küresel ihracattaki payının iki yılda yüzde 1,08’den yüzde 0,98’e gerilediğini, imalat sanayinde sigortalı çalışan sayısının dört yılda 480 bin azaldığını söyledi. Gültepe’ye göre Asya’nın düşük maliyetli üreticileri fiyatla baskı kurarken Avrupa’daki rakipler aynı pazarlarda yarışıyor; Polonya dokuz sektörün yedisinde rakip olarak karşılarına çıkıyor.
“Pazar kaybeden firma, dönüşüme kaynak ayıramaz”
Teknoloji, ar-ge, inovasyon, ikiz dönüşüm, tasarım ve markalaşmaya daha fazla kaynak ayrılması gerektiğini belirten Gültepe, bunun ön koşulunun fiyat rekabetçiliği olduğunu söyledi: “Pazar kaybeden firma, dönüşüme kaynak ayıramaz. Bugün rekabet edemezsek yarına yatırım yapamayız.”
Raporun dokuz sektör için önerdiği 189 politika adımında sektöre özel önerilerin yanı sıra bütün sektörlerin ortaklaştığı başlıklar da yer alıyor: hedef pazarlarda kalıcı konum elde edilmesi, desteklerin katma değer ve performans temelinde yapılandırılması, ar-ge, ürün geliştirme ve inovasyona daha fazla destek ve Avrupa Birliği ile Gümrük Birliği’nin güncellenmesi.
Gültepe, 160 bini aşkın üyeli ihracat ailesine güvendiğini, dört yıl önceki rekabet koşulları sağlanırsa yıllık çift haneli artışlarla orta ve uzun vadeli hedeflere ulaşılabileceğini ifade etti. Gültepe’nin geçen hafta Türkiye Innovation Week’teki açıklamalarına ilişkin haberimiz burada.
Kaynaklar
- Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM), “TİM Raporu: Rekabetçilikte En Kritik Başlık Maliyetler”, 22.10.2026 — tim.org.tr
