Kocaeli Sanayi Odası (KSO) ve İktisadi Kalkınma Vakfı (İKV) Yönetim Kurulu Başkanı Dr. Ayhan Zeytinoğlu, Fransa ve Almanya liderlerinin otomotivde “Made in Europe” kapsamı üzerinde vardığı uzlaşının Türkiye’yi dışladığını belirterek bu yaklaşımı kabul edilemez bulduğunu açıkladı. Zeytinoğlu, gerekirse Avrupa Adalet Divanı ve Dünya Ticaret Örgütü tahkim mekanizmasına başvurulması gerektiğini söyledi.
AB Sanayi Hızlandırıcı Yasası’nın taslak metni mart ayında yayımlandı ve görüşmeler sürüyor. KSO’nun 19 Ekim’de yayımladığı açıklamaya göre Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile Almanya Başbakanı Friedrich Merz, otomotivde 2035 içten yanmalı motor hedefinin yumuşatılması ve “Made in Europe” kapsamı konularında uzlaştı. Yumuşatılan hedefe göre 2035’e kadar 2021 düzeyine kıyasla yüzde 90 emisyon azaltımı öngörülüyor.
Almanya bugüne kadar otomotivde kamu alımları ve teşviklerde kapsamın geniş tutulmasını savunuyordu; Fransa ise kapsamın AB üyeleriyle sınırlı kalmasını istiyordu. Uzlaşıyla Almanya, Fransa’nın pozisyonuna yaklaşmış oldu.
Kamu ihaleleri ve teşvikler sınırlanıyor
Zeytinoğlu’nun aktardığına göre uzlaşı, otomotivde kamu ihaleleri ve kamu teşviklerini AB’nin 27 üyesi, Birleşik Krallık ve Avrupa Ekonomik Alanı ülkeleriyle sınırlıyor. Araç bileşenlerinin, batarya hariç, yüzde 70’inin AB ve kapsamdaki ülkelerde üretilmesi şartı getiriliyor. Birleşik Krallık’ın kapsama alınması ise AB’nin gümrük tarifelerine, ticaret korunma önlemlerine ve yabancı sübvansiyon tarama uygulamalarına uyum koşuluna bağlanıyor.
Zeytinoğlu, uzlaşının “Türkiye’yi dışlaması sebebiyle son derecede düşündürücü ve bizim açımızdan kabul edilemez” olduğunu söyledi. KSO Başkanı, Türkiye’nin toplam otomotiv ihracatının yüzde 73’ünün AB’ye gittiğini hatırlatarak AB pazarında bu engelle karşılaşılmasının ticarete ve ihracata büyük zarar vereceğini vurguladı. Süreç henüz tamamlanmadı; taslak, Avrupa Parlamentosu ve AB Konseyi’nin onayını bekliyor.
Ayhan Zeytinoğlu: “Gümrük birliğinde olan bir ülkenin kapsam dışında ele alınması kabul edilemez”
Zeytinoğlu, 1/95 sayılı Ortaklık Konseyi Kararı ile yürürlüğe giren gümrük birliğinin sanayi mallarında serbest dolaşımı sağladığını ve Türkiye’nin AB dış ticaret politikasına uyumunu öngördüğünü anlattı. Gümrük birliğinin kamu alımlarını kapsamadığını, bu alanda AB ile ikili anlaşma gerektiğini ve ilk adımın atıldığını da not etti. Birleşik Krallık için aranan tarife ve ticari korunma önlemlerine uyum şartının zaten gümrük birliği çerçevesinin parçası olduğunu söyledi.
“Türkiye, AB üyesi olmadan gümrük birliğine giren ve uygulayan tek büyük ekonomidir” diyen Zeytinoğlu, Türkiye dışında yalnız San Marino ve Andorra’nın gümrük birliği ortağı olduğunu, Türkiye’nin bugüne kadar AB ile 350 milyar avroya yakın ticaret açığı verdiğini belirtti. AB’nin serbest ticaret anlaşması sayısının 80 ülkeye ulaşmasıyla gümrük birliğindeki uyumun bozulduğunu da ekledi.
Öneri: Tahkim yolu ve karşılıklılık
Zeytinoğlu, gerekirse Avrupa Adalet Divanı ve Dünya Ticaret Örgütü tahkim mekanizması gibi yollara gidilerek gümrük birliğiyle kazanılan hakların korunması gerektiğini söyledi. Taslak yasalaşmadan Türkiye’nin kamu alımlarında mütekabiliyeti sağlamasını, AB dış ticaret politikası ve ticari korunma önlemlerindeki uyumsuzlukları gidermesini ve reform adımlarını AB tarafına ileterek adil muamele talep etmesini önerdi.
Zeytinoğlu’nun daha önceki değerlendirmeleri için: KSO Başkanı Ayhan Zeytinoğlu eylül ayı dış ticaret ve enflasyon verilerini değerlendirdi.
Kaynaklar
- Kocaeli Sanayi Odası, “Başkan Zeytinoğlu: Türkiye’nin Otomotivde Made In Europe Kapsamı Dışında Bırakılması Kabul Edilemez”, 19 Ekim 2026 — kosano.org.tr
